طراحی مدل تصمیم‌یار برای ارتقای تصمیم‌گیری استراتژیک در سازمان‌های آموزشی با استفاده از یادگیری ماشین
کد مقاله : 1114-JTCONF1
نویسندگان
محمدرضا ثنایی *1، اسماعیل خوبی2، رضا احتشام راثی3
1گروه مدیریت فناوری اطلاعات، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران
2گروه مدیریت فناوری اطلاعات ، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران
3گروه مدیریت صنعتی ، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران
چکیده مقاله
سازمان‌های آموزشی در محیطی فعالیت می‌کنند که با تغییرات جمعیتی، محدودیت منابع، انتظارات متنوع ذی‌نفعان، تحول دیجیتال و افزایش پیچیدگی سیاست‌گذاری همراه است. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری استراتژیک نمی‌تواند صرفاً بر تجربه مدیران یا شاخص‌های توصیفی گذشته تکیه کند؛ بلکه به سازوکاری نیاز دارد که داده‌های پراکنده را به شواهد قابل تفسیر و گزینه‌های عملی تبدیل کند. هدف مقاله حاضر طراحی یک مدل مفهومی تصمیم‌یار برای ارتقای تصمیم‌گیری استراتژیک در سازمان‌های آموزشی با استفاده از یادگیری ماشین است. پژوهش از نوع مفهومی ـ طراحی‌محور است و با مرور هدفمند ادبیات یادگیری ماشین در آموزش، تحلیل یادگیری، حکمرانی داده و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد انجام شده است. مدل پیشنهادی از شش لایه به‌هم‌پیوسته تشکیل می‌شود: حکمرانی و کیفیت داده، یکپارچه‌سازی و مهندسی ویژگی‌ها، تحلیل پیش‌بینانه، تبیین‌پذیری و ارزیابی عدالت، تبدیل پیش‌بینی به گزینه‌های تصمیم، و بازخورد و یادگیری سازمانی. حوزه‌های کاربرد شامل تخصیص منابع، برنامه‌ریزی نیروی انسانی، بهبود کیفیت آموزشی، شناسایی زودهنگام ریسک افت عملکرد و برنامه‌ریزی تحول دیجیتال است. مقاله ادعا نمی‌کند که مدل با داده‌های میدانی آزمون شده است؛ ازاین‌رو، یافته‌ها در سطح چارچوب نظری و پیشنهاد طراحی ارائه می‌شوند. نتیجه اصلی آن است که ارزش یادگیری ماشین نه در تولید پیش‌بینی به‌تنهایی، بلکه در پیوند نظام‌مند پیش‌بینی با قضاوت حرفه‌ای مدیران، معیارهای ارزشی سازمان، شفافیت الگوریتمی و ارزیابی پیامدهای تصمیم نهفته است. اجرای مرحله‌ای، کنترل سوگیری، حفاظت از حریم خصوصی و حفظ اختیار نهایی تصمیم‌گیر انسانی برای کاربرد مسئولانه ضروری است.
کلیدواژه ها
تصمیم‌گیری استراتژیک؛ سازمان‌های آموزشی؛ یادگیری ماشین؛ سامانه تصمیم‌یار؛
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی